1. DKA doğrulandı mı?
Hiperglisemiye ketoz ve metabolik asidoz eşlik etmelidir. Asidozu olmayan hiperglisemi veya hiperozmolar hiperglisemik durum aynı insülin algoritmasıyla yönetilmez.[1][2][8]
Pediatrik diyabetik ketoasidozda başlama, infüzyon ve izlem
Diyabetik ketoasidozda (DKA) intravenöz (IV) insülin tedavisinin temel amacı yalnız kan glukozunu düşürmek değil, lipoliz ve ketogenezi baskılayarak ketoasidozu sonlandırmaktır. Güvenli uygulama; tanının doğrulanmasını, intravenöz sıvı tedavisinin ilk saatinin tamamlanmasını, serum potasyumunun uygunluğunu ve tedavi yanıtının çok değişkenli izlenmesini gerektirir.[1][2][3]
Çocukluk çağı DKA’sında insülin, IV sıvı tedavisinin ilk saati tamamlandıktan ve serum potasyumu uygun düzeyde doğrulandıktan sonra sürekli infüzyonla başlanır. Deri altı ve IV insülin ürünlerinin tamamı Institute for Safe Medication Practices (ISMP) tarafından yüksek riskli ilaç olarak sınıflandırılır.[1][2][6]
İzole hiperglisemi DKA değildir; DKA tanısı konulmuş olması da insülinin geliş anında başlanacağı anlamına gelmez. Başlama kararı ardışık üç güvenlik koşulunun doğrulanmasına dayanır.
Hiperglisemiye ketoz ve metabolik asidoz eşlik etmelidir. Asidozu olmayan hiperglisemi veya hiperozmolar hiperglisemik durum aynı insülin algoritmasıyla yönetilmez.[1][2][8]
İntravenöz sıvı tedavisi insülin infüzyonundan en az bir saat önce başlatılır. Bu süre, dolaşımın desteklenmesi ve tedavi öncesi biyokimyasal değişkenlerin yeniden değerlendirilmesi için gereklidir.[1][2][3]
İnsülin potasyumu hücre içine taşır. Kanada Pediatri Derneği (CPS), serum potasyumu ≤3,0 mmol/L ise replasmanın insülin öncesinde yapılmasını önerir; böbrek işlevi, idrar çıkışı ve ritim riski eş zamanlı değerlendirilir.[2]
Kanada Pediatri Derneği DKA tanısını hiperglisemi, ketoz ve anyon açıklıklı metabolik asidoz üçlüsüyle tanımlar. Şiddet, pH veya bikarbonattan daha ağır olan ölçüte göre belirlenir.
BHB, DKA izlemi sırasında pH ve bikarbonattaki değişimle idrar ketonlarından daha iyi korelasyon gösterir; mümkün olduğunda seri kan ketonu izlemi tercih edilir.[2]
| Şiddet | Venöz pH | Bikarbonat |
|---|---|---|
| Hafif | 7,20–7,29 | 10–<18 mmol/L |
| Orta | 7,10–7,19 | 5–9 mmol/L |
| Ağır | <7,10 | <5 mmol/L |
Bu tablo CPS ölçütlerini gösterir. Ağır asidoz, küçük yaş, dolaşım bozukluğu veya bilinç durumu değişikliği daha yüksek izlem düzeyi ve erken çocuk yoğun bakım görüşü gerektirir.[2]
Aşağıdaki hızlar Kanada Pediatri Derneği (CPS), Uluslararası Çocuk ve Ergen Diyabet Derneği (ISPAD) ve Royal Children’s Hospital Melbourne (RCH) kaynaklarının eğitim amaçlı karşılaştırmasıdır; evrensel ve hastadan bağımsız bir doz talimatı değildir. Kurumun güncel pediatrik DKA protokolü ve çocuk endokrinolojisi/yoğun bakım görüşü esas alınmalıdır.
| Kaynak | Başlangıç hızı | Bağlamsal açıklama |
|---|---|---|
| CPS | 0,05–0,1 ünite/kg/saat | Ağırlığa dayalı bir üst doz tanımlamaz; IV yol mümkün değilse veya seçilmiş hafif DKA’da uzman desteğiyle aralıklı deri altı insülin düşünülebilir.[2] |
| ISPAD | 0,05–0,1 ünite/kg/saat | Daha az ağır DKA’da, özellikle pH >7,15 ise 0,05; beş yaş altındaki hafif DKA’da 0,03 ünite/kg/saat seçeneğini belirtir.[3] |
| RCH | 0,05 veya 0,1 ünite/kg/saat | Beş yaş altı, başlangıç glukozu <15 mmol/L (<270 mg/dL) olan veya transfer bağlamındaki çocuklarda 0,05; diğerlerinde 0,1 ünite/kg/saat kullanır.[1] |
Bolus insülin çocukluk çağı DKA’sında gerekli değildir. Kılavuzlar, hızlı ozmotik değişim ve potasyum düşüşü riskleri nedeniyle intravenöz sıvı tedavisinin ilk saatinden sonra sürekli düşük doz infüzyon yaklaşımını benimser.[1][2][3]
2023 meta-analizinde dört randomize çalışma ve 190 çocuk yer aldı; 0,05 ünite/kg/saat, 0,1 ünite/kg/saatle benzer hiperglisemi ve asidoz düzelme süreleri gösterirken hipoglisemi ve hipokalemi daha az görüldü. 2025 sentezi bu güvenlik sinyalini destekledi; ancak düşük dozun ağır DKA, belirgin insülin direnci veya sepsis gibi bağlamlara genellenmesi için kanıtın sınırlı olduğunu vurguladı.[4][5]
Türkiye’de çocukluk çağı DKA yönetimi için güncel temel kaynak, Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneğinin 2026 rehberidir. Türk Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Derneğinin daha eski pediatrik protokolü, ulusal uygulama geçmişini ve çocuk acil–yoğun bakım güvenlik çerçevesini tamamlar.
| Kaynak | Yayın konumu | İnsülin yaklaşımı | PedEmUP yorumu |
|---|---|---|---|
| Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneği, 2026 | Güncel ulusal çocuk endokrinoloji rehberi | İntravenöz sıvı başladıktan en az bir saat sonra, bolus uygulanmadan regüler insülin 0,05–0,1 ünite/kg/saat; pH >7,15 ise 0,05 ünite/kg/saat düşünülebilir. Glukoz 13,9 mmol/L (250 mg/dL) olduğunda veya düşüş >5 mmol/L/saat (>90 mg/dL/saat) olduğunda dekstroz eklenir.[9] | Bu sayfanın Türkiye’deki güncel pediatrik temel kaynağıdır. |
| Türk Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Derneği, 2017/2018 | Ulusal çocuk acil ve çocuk yoğun bakım protokolü | Bolus insülini dışlar; en az 1–2 saatlik sıvı tedavisinden sonra sürekli infüzyon önerir. Yaşa dayalı 0,05 veya 0,1 ünite/kg/saat şeması ile glukoz düşüşü 2–5 mmol/L/saat (36–90 mg/dL/saat) hedefini bildirir.[10] | Ulusal çocuk acil/yoğun bakım uygulama geçmişini gösterir; daha yeni 2026 pediatrik rehber ve kurum protokolüyle birlikte değerlendirilmelidir. |
Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneği 2026 rehberine göre regüler insülin, intravenöz sıvı tedavisi başladıktan en az bir saat sonra 0,05–0,1 ünite/kg/saat hızında ve bolus uygulanmadan başlanır. Glukoz normalleşse bile keton üretimi sürüyorsa insülin kesilmez; hipoglisemiyi önlemek için sıvının dekstroz içeriği titre edilir. Çocuğun klinik ve biyokimyasal seyri kurumun yazılı pediatrik DKA protokolüyle izlenir.[9][10]
Bu araç yalnız aritmetik kontrol sağlar; DKA tanısı koymaz, doz seçmez ve kurum protokolünün yerini tutmaz. Ondalık değerlerde nokta veya virgül kullanılabilir.
ünite/saat
mL/saat
mmol/L/saat; 72 mg/dL/saat azalma
Hesaplayıcının güvenlik yorumları CPS, RCH ve ISPAD eşiklerini görünür kılar; protokoller arasındaki farklılıkları ortadan kaldırmaz. Tam 3,0 mmol/L potasyum için CPS “insülin öncesi replasman”, RCH ise <3,0 mmol/L için erteleme bildirir. Kurum protokolü doğrulanmadan otomatik karar verilmemelidir.[1][2][3]
Tedavi etkinliği tek bir laboratuvar sonucuyla değerlendirilmez. Seri değerlerin yönü, örnekleme zamanı ve klinik durum aynı çizelgede görülmelidir.
| Değişken | İzlem sıklığı | Beklenen yön / güvenlik yanıtı |
|---|---|---|
| Kan glukozu | Saatlik | Yaklaşık 2–5 mmol/L/saat (36–90 mg/dL/saat) azalma beklenir. RCH, glukoz ≤15 mmol/L (≤270 mg/dL) olduğunda %5 dekstroz ekler; hedefi 5–10 mmol/L (90–180 mg/dL)’dir.[1][3] |
| BHB / keton | RCH’de yatak başı saatlik; seri laboratuvarla doğrulama | BHB’nin yaklaşık ≥0,5 mmol/L/saat azalması uygun ketoliz yanıtını destekler. Glukoz düzelirken BHB azalmıyorsa insülin teslimi ve tanı yeniden değerlendirilir.[1][3] |
| Kan gazı ve elektrolitler | CPS: en az iki saatte bir; RCH: ikinci saatte, sonra 2–4 saatte bir | pH, bikarbonat, potasyum, düzeltilmiş sodyum, magnezyum, fosfat, üre ve kreatininin seyri birlikte yorumlanır.[1][2] |
| Nörolojik ve dolaşımsal durum | Sık, yapılandırılmış ve belgeli | Bilinç durumu, baş ağrısı, kusma, kalp hızı, kan basıncı, perfüzyon, sıvı dengesi ve idrar çıkışı izlenir; ağır elektrolit bozukluğunda sürekli kardiyak izlem eklenir.[1][2] |
Ketoasidoz sürüyorsa insülini yalnız glukoz normalleşti diye kesmeyin. Dekstroz içeriğini artırarak ketogenezi baskılayacak insülin infüzyonunun sürdürülmesini sağlayın.[1][2][3]
Çocuk hâlâ asidotikse önce dekstroz konsantrasyonunu artırın. CPS, IV dekstroz en üst düzeye çıkarıldığı hâlde hızlı düşüş sürerse insülin hızının 0,05 ünite/kg/saate; özel durumlarda daha aşağıya kademeli azaltılabileceğini belirtir.[2]
DKA’da toplam vücut potasyumu tükenmiştir. İnsülin başladıktan sonra serum potasyumu hızla düşebilir; ilk saat içinde yeniden ölçüm ve sonraki seri izlem planı baştan tanımlanmalıdır.[1][2]
Stok ürün, son konsantrasyon, pompa hızı ve hat yönetimi tek bir uygulama zinciridir; her basamak istemde ve uygulama kaydında açıkça tanımlanmalıdır.
RCH protokolünde 50 ünite kısa etkili insülin, 49,5 mL %0,9 sodyum klorür içine eklenerek toplam 50 mL ve 1 ünite/mL son konsantrasyon hazırlanır. Bu, yayımlanmış tek bir kurum örneğidir; yerel eczane standardı doğrulanmadan doğrudan kopyalanmamalıdır.[1]
On kat doz olasılığı: 0,05 yerine 0,5; 0,1 yerine 1,0 yazımı veya kilogram başına hız ile toplam saatlik hızın karıştırılması.
Yüz kat konsantrasyon olasılığı: U-100 stok ürünün 1 ünite/mL hazırlanmış çözeltinin yerine pompaya bağlanması.
Hastaya ulaşmayan doz: adsorpsiyon, insülinle yıkanmamış infüzyon hattı, kapalı klemp, bağlantı hatası, damar yolu kaybı veya yanlış pompa kanalı.
Yanlış zamanlama: intravenöz sıvı tedavisinin ilk saati tamamlanmadan, serum potasyumu uygun değilken veya DKA doğrulanmadan insülin başlanması.
Yüksek riskli ilaç statüsü, standardize istem, hazırlama ve bağımsız kontrol gibi sistem düzeyindeki önlemleri gerekli kılar.[6]
ISPAD; pH >7,30, bikarbonat >18 mmol/L, BHB <1 mmol/L veya anyon açıklığının kapanmasını DKA çözülmesinin biyokimyasal göstergeleri arasında sayar. Klinik durum ve yerel protokol de karşılanmalıdır.[3]
RCH; çocuk uyanık, beslenebiliyor ve metabolik olarak stabil olduğunda geçişi önerir. İlk hızlı etkili deri altı insülin dozundan sonra IV infüzyon 30–60 dakika sürdürülerek insülin etkisinde boşluk önlenir.[1]
Hiperozmolar hiperglisemik durumda sıvı ve elektrolit açığı daha ağırdır; insülin ancak yeterli sıvı resüsitasyonundan sonra ve DKA’dan farklı hız/zamanlamayla değerlendirilir. DKA hesaplayıcısını bu fenotipe uygulamayın; erken çocuk yoğun bakım ve endokrinoloji görüşü alın.[3][8]
PedEmUP standart bölümü
Yeni veya artan baş ağrısı, irritabilite, letarji, tedavi başladıktan sonra kötüleşen kusma, bilinç düzeyinde azalma, inkontinans, bradikardi, kan basıncı artışı veya solunum bozulması serebral hasar kuşkusu doğurur.[1][2]
| Protokol | %3 sodyum klorür | Mannitol |
|---|---|---|
| RCH | 3 mL/kg, 15 dakikada | 0,5 g/kg, 20 dakikada |
| CPS | 5 mL/kg, 10–15 dakikada; en çok 250 mL | 0,5–1 g/kg, 15–20 dakikada; en çok 100 g |
Dozlar iki ayrı protokole aittir; birbiriyle birleştirilmemeli veya ortalaması alınmamalıdır. Hastanın yönetildiği kurumun tek, önceden tanımlanmış protokolü uygulanmalıdır.[1][2]
Kan glukozu <4 mmol/L (<72 mg/dL) ise RCH, %10 dekstrozdan 2 mL/kg IV bolus ve %10 dekstroz içeren sıvıya geçiş önerir; ketoasidoz sürerken insülin tamamen kesilmez. Yeterli dekstroza rağmen hipoglisemi sürerse insülin hızı protokole göre azaltılır.[1]
İnsülin infüzyonunu ve bütün potasyum kaynaklarını yeniden değerlendirin; sürekli kardiyak izlem sağlayın, acil elektrolit ve kan gazı ölçümü yapın, örnek ile uygulama zincirini doğrulayın. Potasyum uygun değilse insülin ertelenir veya kıdemli klinisyen gözetiminde yeniden düzenlenir.[1][2]
İnsülin dozunu doğrudan artırmadan önce pompa programını, torba ve son konsantrasyonu, hattın hazırlanmasını ve açıklığını, damar yolunu, hidrasyon yeterliliğini ve seri BHB yanıtını doğrulayın. Sepsis, hiperkloremik asidoz ve salisilat gibi alternatif nedenleri araştırın.[1][3]
İstem, stok flakon, hazırlanmış enjektör, etiket, pompa kanalı, mL/saat kaydı ve hastaya ulaşan hattı iki klinisyenle doğrudan karşılaştırın. Klinik stabilizasyonla eş zamanlı olarak kurumun ilaç güvenliği bildirim ve inceleme sürecini başlatın.[6][7]
Her soruda tek en uygun yanıt vardır. Seçimin ardından bilimsel gerekçe ve ilgili kaynaklar görünür.
Kılavuz bağlantıları, hakemli yayınlar, ilaç güvenliği belgesi ve ürün bilgisi 3 Ağustos 2026 tarihinde erişim ve hedef uygunluğu açısından yeniden kontrol edilmiştir.
Royal Children’s Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Diabetic ketoacidosis. Updated July 2025.
Çocukluk çağı diyabetik ketoasidozunda tanı, insülin zamanlaması ve hızları, hazırlama örneği, glukoz–potasyum izlemi, metabolik sonlanım, geçiş ve serebral hasar yönetimi.
Kaynağı görüntüleGripp KE, Trottier ED, Thakore S, Sniderman J, Lawrence S. Current recommendations for management of paediatric diabetic ketoacidosis. Paediatr Child Health. 2023;28:128–132.
Kanada Pediatri Derneğinin tanı ve şiddet ölçütleri; intravenöz sıvı tedavisinin ilk saatinden sonra insülin başlanması, potasyum eşiği, doz aralığı, izlem ve serebral hasar yaklaşımı.
Kaynağı görüntüleGlaser N, et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2022: Diabetic ketoacidosis and hyperglycemic hyperosmolar state. Pediatr Diabetes. 2022;23:835–856.
Uluslararası pediatrik diyabet uzlaşısı; insülin hızının klinik bağlama göre seçimi, beklenen biyokimyasal yanıt, hat hazırlığı, dekstroz eklenmesi ve ketoasidozun sonlanım ölçütleri.
Kaynağı görüntüleForestell B, et al. Insulin Infusion Dosing in Pediatric Diabetic Ketoacidosis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Crit Care Explor. 2023;5:e0857.
Dört randomize çalışmanın ve 190 çocuğun sentezi; 0,05 ile 0,1 ünite/kg/saat hızlarının etkililik ve tedaviyle ilişkili hipoglisemi–hipokalemi sonuçları.
Kaynağı görüntüleIdrees H, et al. Systematic Review and Meta-Analysis of Insulin Dose and Route of Administration Regimens for Diabetic Ketoacidosis in Children and Adolescents. J Clin Med. 2025;14:7792.
Pediatrik DKA’da insülin dozu ve uygulama yoluna ilişkin güncel randomize çalışma sentezi; düşük dozun seçilmiş hafif–orta DKA’daki olası güvenlik yararı ve ağır DKA için kanıt sınırlılığı.
Kaynağı görüntüleInstitute for Safe Medication Practices. ISMP List of High-Alert Medications in Acute Care Settings, 2024.
Deri altı ve intravenöz bütün insülin ürünlerinin yüksek riskli ilaç sınıfında değerlendirilmesi ve standardizasyon ile özel güvenlik önlemlerinin gerekliliği.
Kaynağı görüntüleActrapid HM 100 IU/mL enjeksiyonluk çözelti içeren flakon — Türkiye Kısa Ürün Bilgisi, erişilebilir kopya.
U-100 stok ürünün içeriği; intravenöz uygulama yetkisi, uyumlu infüzyon konsantrasyonları, başlangıçtaki yüzey adsorpsiyonu ve infüzyon boyunca glukoz izlemi.
Kaynağı görüntüleRoyal Children’s Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Hyperosmolar hyperglycaemic state.
Hiperozmolar hiperglisemik durumun DKA’dan farklı sıvı, elektrolit ve insülin zamanlaması gerektirdiğini gösteren güncel pediatrik protokol.
Kaynağı görüntüleÇocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneği, Çocuk Diyabet Grubu. Diyabetik Ketoasidoz (DKA) Tedavi ve İzlem Rehberi. 26 Şubat 2026.
Türkiye için güncel pediatrik DKA rehberi; sıvı tedavisinden en az bir saat sonra bolussuz regüler insülin, 0,05–0,1 ünite/kg/saat doz aralığı, dekstroz eşikleri ve keton temelli izlem.
Kaynağı görüntüleBesli GE, Akyıldız BN, Ağın H, ve ark. Türk Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Derneği Diyabetik Ketoasidoz Tedavi Protokolü. Protokol yılı 2017; telif 2018.
Ulusal çocuk acil ve yoğun bakım protokolü; bolussuz insülin, sıvıdan sonra başlama, hazırlama, glukoz düşüşü ve kötüleşen çocuğa yaklaşım. Güncellik açısından 2026 ÇEDD rehberiyle birlikte yorumlanmalıdır.
Kaynağı görüntüle