İlaç GüvenliğiKılavuzların karşılaştırmalı değerlendirmesiGüncelleme: 3 Ağustos 2026

Yüksek riskli uygulama noktası

Dekstroz %10: Hipoglisemide Doz, Hacim ve Yeniden Ölçüm Güvenliği

Hipoglisemide amaç yalnızca glukoz değerini yükseltmek değildir. Doğru popülasyon için uygun glukoz yükünü seçmek, uygulanacak toplam hacmi doğrulamak, nüksü önlemek ve nörolojik yanıtı yeniden değerlendirmek aynı tedavi sürecinin ayrılmaz bileşenleridir.

Konsantrasyon sabiti100 mg/mL

%10 glukoz = 10 g/100 mL = 0,1 g/mL. Osmolaritesi yaklaşık 505 miliosmol/litre (mOsm/L) düzeyindedir ve çözelti hipertoniktir.[6]

30 saniyelik çerçeve

Önce klinik bağlamı tanımlayın

Aynı %10 glukoz çözeltisi; term yenidoğanda, diyabetli çocukta ve nöroglikopenik kritik hastada farklı eşikler, dozlar ve yeniden ölçüm zamanlarıyla kullanılabilir.

Nöroglikopeni var mı?

Bilinç bozukluğu, nöbet veya oral alımın güvenli olmaması intravenöz (IV) ya da intraosseöz (IO) tedaviyi öncelikli hâle getirir. Ağır semptomatik hipoglisemi gecikmeden düzeltilmelidir.[1][5]

Yaş ve dönem nedir?

Doğumdan sonraki ilk 48–72 saatte geçiş fizyolojisi, daha büyük çocukların glukoz homeostazından farklıdır. Yenidoğan eşikleri çocuk acil protokolüne doğrudan taşınmamalıdır.[2][5]

Bolus sonrasındaki tedavi ve izlem planlandı mı?

İntravenöz bolus, akut düzeltme sağlayan geçici bir müdahaledir. Beslenme veya idame infüzyonu planlanmadan ve glukoz yeniden ölçülmeden tedavi tamamlanmış kabul edilmemelidir.[1][3]

Bilimsel çekirdek mesaj: “Hipoglisemi” tek bir yaş-bağımsız eşik veya tek bir bolus hacmiyle yönetilen homojen bir durum değildir. Tedavi kararı; semptomlar, yaş, klinik bağlam, ölçüm yöntemi ve nüks riski birlikte değerlendirilerek verilmelidir.[1][2][5]

Konsantrasyon matematiği

Yüzdeyi önce kütleye, sonra hacme çevirin

Güvenli istem ve ekip doğrulaması; yalnızca çözelti yüzdesini belirtmek yerine glukoz yükünün mg/kg veya g/kg olarak ve toplam hacmin mL olarak birlikte yazılmasını gerektirir.

%1010 g / 100 mL

0,1 g/mLHer 1 mL’de 0,1 g

100 mg/mLHer 1 mL’de 100 mg

505 mOsm/LHesaplanan osmolarite

%10 glukozda hacim ve glukoz yükü dönüşümü
Hacim dozu	Glukoz yükü	3 kg	10 kg	25 kg	50 kg
2 mL/kg	200 mg/kg	6 mL	20 mL	50 mL	100 mL
2,5 mL/kg	250 mg/kg	7,5 mL	25 mL	62,5 mL	125 mL

Tablo matematiksel dönüşümü gösterir; iki satır birbirinin alternatifi değildir. 2 mL/kg, pediatrik ileri yaşam desteği (Pediatric Life Support, PLS) yaklaşımını; 2,5 mL/kg ise British Association of Perinatal Medicine (BAPM) kapsamındaki term yenidoğan yaklaşımını temsil eder.[1][2]

Kılavuzların karşılaştırmalı değerlendirmesi

Farklı dozlar neden çelişki değildir?

Popülasyon, hipoglisemi tanımı ve klinik senaryo değiştiğinde önerilen bolus, infüzyon ve kontrol zamanı da değişir.

Güncel kılavuzlarda yüzde 10 glukoz kullanımının karşılaştırılması
Kapsam	Başlangıç	Yeniden ölçüm	Kritik sınır
Resuscitation Council UK (RCUK) 2025 — bebek/çocuk PLS	Oral yol güvenli değilse 0,2 g/kg IV; %10 glukozla 2 mL/kg.	5–10 dakika; gerekirse tekrar.	Oral yol güvenliyse 0,3 g/kg oral glukoz tercih edilir.[1]
BAPM 2024 — term yenidoğan, 0–72 saat	Anormal klinik bulgu veya kan glukozu <1,0 mmol/L (<18 mg/dL): %10 glukoz 2,5 mL/kg; ardından 60 mL/kg/gün infüzyon.	30 dakika.	Preterm veya yoğun bakım alan hasta yenidoğan bu çerçevenin kapsamı dışındadır.[2]
Canadian Paediatric Society (CPS) — riskli yenidoğan	Semptomatik olguda hemen IV glukoz; infüzyon başlangıcında tek 2 mL/kg %10 glukoz bolusu kullanılabilir.	30 dakika.	Tekrarlanan boluslar yerine glukoz infüzyon hızı veya konsantrasyonu artırılır.[3]
International Society for Pediatric and Adolescent Diabetes (ISPAD) 2022 — diyabetli çocuk	Hastane ortamında ağır hipoglisemide %10 glukoz 2 mL/kg IV kullanılabilir.	Klinik senaryoya göre yaklaşık 15 dakika.	İnsülin, egzersiz ve glukagon planı ayrıca değerlendirilir.[4]

Uygulama ilkesi: Her kurum, yaşa ve klinik duruma uygun tek bir protokol kullanmalı; istem ekranında mL/kg, toplam mL ve mg/kg glukoz yükü birlikte gösterilmelidir. Farklı hasta topluluklarına ait kılavuz dozlarının birleştirilmesi veya ait olduğu klinik durumdan bağımsız uygulanması güvenli değildir.

Etkileşimli doğrulama

Bolus hacmi ve glukoz infüzyon hızı hesaplayıcı

Hesaplayıcı yalnız matematiksel ikinci kontrol sağlar; hasta grubu, tedavi eşiği ve seçilen protokol klinisyen tarafından belirlenir.

Vücut ağırlığı (kg)0–150 kg aralığında doğrudan ölçülmüş vücut ağırlığını kullanın.

Seçilmiş protokoldeki bolus hacmi

İdame infüzyonu (mL/kg/gün)Glukoz infüzyon hızı (GIR; İngilizce: glucose infusion rate) hesabı içindir; infüzyon gereksinimi ve başlangıç hızı seçilen protokole göre belirlenir.

Toplam bolus hacmi36 mL

18 kg × 2 mL/kg

Glukoz yükü3,6 g

200 mg/kg

İnfüzyon hacmi45 mL/saat

Toplam 1.080 mL/gün

Glukoz infüzyon hızı4,17

mg/kg/dk — glukoz infüzyon hızı = glukoz yüzdesi × mL/kg/gün ÷ 144

Büyük çocuk ve ergen güvenliği: Kilograma dayalı hesaplanan toplam hacim, kurumun erişkin maksimumunu aşabilir. Uygulama öncesinde uygun ağırlık ölçütünü, kurum protokolündeki üst dozu ve toplam sıvı yükünü ayrıca doğrulayın.[1]

60 mL/kg/gün4,17 mg/kg/dk

80 mL/kg/gün5,56 mg/kg/dk

100 mL/kg/gün6,94 mg/kg/dk

120 mL/kg/gün8,33 mg/kg/dk

BAPM tablosunda %10 glukozun 60 mL/kg/gün hızında uygulanması 4,16 mg/kg/dk, 80 mL/kg/gün hızında uygulanması ise 5,55 mg/kg/dk glukoz infüzyon hızına karşılık gelir. Yüksek GIR gereksinimi, özellikle tekrarlayan hipoglisemiyle birlikteyse hiperinsülinizm veya diğer kalıcı hipoglisemi nedenleri açısından değerlendirilmelidir; eşik, kullanılan yenidoğan protokolünün kapsamı içinde yorumlanmalıdır.[2][3][5]

İlaç güvenliği

Yalnız bolusu değil, uygulama sürecinin bütününü doğrulayın

Uygulama öncesi bağımsız kontrol

1Ölçülmüş ağırlık ve hasta kimliği doğrulandı mı?
2Klinik bağlama uygun tedavi eşiği ve protokol seçildi mi?
3Torba veya şişedeki ürünün gerçekten %10 glukoz ve 100 mg/mL olduğu doğrulandı mı?
4İstem mg/kg veya g/kg, mL/kg ve toplam mL olarak birlikte yazıldı mı?
5IV veya IO yolun açıklığı ve uygulama bölgesi doğrudan değerlendirildi mi?
6Yeniden ölçüm zamanı ve nüksü önleme planı kayda geçirildi mi?

Etiyolojik değerlendirme için kritik örnekleme

Kalıcı veya tekrarlayan hipoglisemi kuşkusunda, mümkünse glukoz verilmeden önce hipoglisemi sırasında kritik örnek alınır. Temel örnekler plazma glukozu, bikarbonat, beta-hidroksibütirat ve laktatı; klinik kuşkuya göre insülin, C-peptid, serbest yağ asitleri, kortizol, büyüme hormonu, karnitin ve açilkarnitin profilini içerebilir.[5]

Kritik örnekleme etiyolojik tanı açısından değerlidir; ancak nöroglikopenik hastada tedavinin geciktirilmesi için gerekçe oluşturmaz.

Hacim, osmolarite ve elektrolit dengesi

%10 glukozun güncel ürün bilgisi; aşırı hacim veya yüksek infüzyon hızının hiperglisemi, hiperosmolalite, elektrolit bozukluğu, hiponatremi ve pulmoner ödem dahil sıvı yüküne yol açabileceğini belirtir. Yenidoğanlar ve sıvı–elektrolit düzenleme kapasitesi bozulmuş çocuklar daha yakın izlenmelidir.[6]

Institute for Safe Medication Practices (ISMP) akut bakım yüksek risk listesinde %20 ve üzerindeki hipertonik dekstroz preparatlarını sınıflandırır; bu sınıflama %10 glukoz için doğrudan geçerli kabul edilmemelidir.[7]

Ekstravazasyon gelişirse

• İnfüzyonu hemen durdurun; damar yolunu başlangıçta çıkarmayın.
• Hattı yıkamayın; küçük bir enjektörle kalan sıvıyı aspire etmeyi deneyin.
• Ekstremiteyi yükseltin, basınç uygulamayın; alanı işaretleyip belgeleyin.
• Nörovasküler bozulma veya kompartman sendromu kuşkusunu cerrahi acil kabul edin.

%10–12,5 glukoz, Royal Children’s Hospital Melbourne (RCH) sınıflamasında orta riskli ekstravazanlar arasındadır; yönetimin kapsamı ekstravaze olan hacme, ekstremitedeki şişlik oranına ve yerel protokole göre belirlenir.[8]

PedEmUP standart bölümü

Kötüleşen Çocuğa Yaklaşım

Hipoglisemi sürüyor veya yineliyor

1. Sistematik değerlendirmeyi yineleyin: Hava yolu (Airway), solunum (Breathing), dolaşım (Circulation), nörolojik durum (Disability) ve tüm vücudun değerlendirilmesi (Exposure) basamaklarını içeren ABCDE yaklaşımıyla hipoksi, hipotermi, sepsis, şok, karaciğer yetmezliği ve toksik maruziyeti eş zamanlı olarak araştırın.
2. Uygulamayı doğrulayın: Konsantrasyon, toplam hacim, damar yolu açıklığı ve gerçek uygulama zamanını kontrol edin.
3. Seçilen protokole göre yeniden tedavi edin: RCUK çocuk yaklaşımında glukoz 5–10 dakika sonra yeniden ölçülür ve gerektiğinde tedavi tekrarlanır; yenidoğan protokollerinde ise idame infüzyonunun ve GIR’nin yeniden düzenlenmesi ön plandadır.[1][2][3]
4. Kritik örneklemeyi gecikmeden planlayın: Mümkünse devam eden hipoglisemi sırasında örnek alın; ancak örnekleme amacıyla tedaviyi geciktirmeyin.[5]
5. Uzman değerlendirmesini geciktirmeyin: Yüksek GIR gereksinimi, tekrarlayan hipoglisemi veya 48–72 saati aşan yenidoğan hipoglisemisi durumlarında çocuk endokrinolojisi, çocuk metabolizma hastalıkları ve çocuk yoğun bakım ekiplerinin değerlendirmesi gerekir.[2][5]

Glukoz normalleşmesine karşın klinik düzelme yok

Glukoz düzeyi normalleştikten sonra bilinç bozukluğu sürüyorsa klinik tablo yalnızca hipoglisemiyle açıklanmamalıdır. Devam eden nöbet veya nonkonvülzif status epileptikus, menenjit–ensefalit, toksik maruziyet, travma, hipoksik–iskemik hasar, elektrolit bozukluğu ve birincil santral sinir sistemi hastalıkları yeniden değerlendirilmelidir.

İleri destek ve konsültasyon gerektiren durumlar

Refrakter nöbet, solunum desteği gereksinimi, hemodinamik bozulma, tekrarlayan ağır hipoglisemi, belirgin sıvı yükü veya ekstravazasyona bağlı nörovasküler bozulma varsa çocuk yoğun bakım ve ilgili uzman ekipler gecikmeden devreye alınır.[6][8]

Etkileşimli sorular

Açıklamalı değerlendirme soruları

Her soruda tek en uygun yanıt vardır. Seçimin ardından gerekçe ve ilgili kaynaklar görünür.

On sekiz kilogramlık, bilinci kapalı ve oral alımı güvenli olmayan bir çocukta kurum protokolü RCUK 2025 dozunu kullanıyor. Uygulanacak %10 glukoz hacmi ve toplam glukoz miktarı nedir?

Doğumdan altı saat sonra anormal klinik bulguları ve düşük kan glukozu olan term yenidoğan için BAPM 2024 çerçevesiyle en uyumlu başlangıç hangisidir?

Tekrarlayan ağır hipoglisemisi olan çocukta etiyolojik tanı olasılığını en çok koruyan yaklaşım hangisidir?

%10 glukoz infüzyonu sırasında damar yolunda şişlik, solukluk ve akım direnci gelişiyor. İlk güvenlik yaklaşımı hangisidir?

Glukoz düzeyi hedef aralığa geldikten sonra çocuğun bilinç bozukluğu sürüyor. En uygun sonraki adım hangisidir?

Doğrulanmış kaynaklar

Kaynakça ve erişim bağlantıları

Bağlantılar doğrudan ilgili kılavuz, hakemli yayın veya resmi ürün bilgisi hedefine yönlendirilmiştir.

Bu modül eğitim ve klinik karar desteği amacıyla hazırlanmıştır. Hasta başında kullanılan konsantrasyon, tedavi eşiği, doz, maksimum hacim, infüzyon hızı ve izlem aralığı; çocuğun yaşına, klinik bağlamına, ürün bilgisine ve kurumun güncel protokolüne göre doğrulanmalıdır.