30 saniyede özet

Isı çarpması, çevresel veya eforla ilişkili hipertermiye santral sinir sistemi işlev bozukluğunun eşlik ettiği yaşamı tehdit eden tablodur. Amerikan Kalp Derneği (AHA) ve Birleşik Krallık Resüsitasyon Konseyi (RCUK), uygulamaya yönelik tanımlarında 40 °C üzerindeki çekirdek sıcaklığı ve santral sinir sistemi işlev bozukluğunu birlikte vurgular. Çocukta hızlı soğutma için en güçlü kılavuz tercihi 1–5 °C buzlu suya daldırmadır.[1][3][12]

Arrestte fark yaratan müdahale

Aktif soğutmayı tanı konduğu anda ve standart resüsitasyonla eş zamanlı başlatın.

Vaka ile Öğren

On dört yaşında çocuk sıcak havada uzun süreli antrenman sonrası ajite, konfüze ve hipotansif getiriliyor. Rektal çekirdek sıcaklığı 41,2 °C; kısa süre sonra dolaşım çöküşü gelişiyor.

Zaman-kritik müdahale hangisidir?

Tanı

Ateşten farklı olan nedir?

Özellik	Isı çarpması	Klinik anlam
Isı kaynağı	Efor veya çevresel ısı yükü	Maruziyet sonlandırılır; giysiler çıkarılır.
Merkezî sinir sistemi	Konfüzyon, ajitasyon, ataksi, nöbet veya koma	Organ işlev bozukluğunun temel tanısal bileşenidir.
Sıcaklık	Genellikle çekirdek sıcaklık >40 °C	Periferik ölçümler güvenilmez olabilir; çekirdek ölçüm tercih edilir.
Tedavi	Fiziksel aktif soğutma	Antipiretikler patofizyolojiyi düzeltmez.

İlk 5–10 dakika

Soğutma ve resüsitasyonu birlikte yürütün

Isı kaynağını kesin

Çocuk gölge veya serin alana alınır, efor durdurulur, giysiler çıkarılır. Acil yardım ve çocuk yoğun bakım ekibi soğutmayla aynı anda etkinleştirilir.[3]

Çekirdek sıcaklığı sürekli izleyin

Uygun çekirdek sıcaklık ölçümü kullanılır. Periferik veya temassız ölçümler hızlı değişen çekirdek sıcaklığı güvenilir biçimde yansıtmayabilir; soğutma ölçüm için geciktirilmez.[1][3]

En hızlı uygulanabilir yöntemi seçin

AHA, çocukta 1–5 °C suya daldırmayı önceler. Bu mümkün değilse 8–17 °C suya daldırma veya branda yardımlı buzlu su soğutması makul seçeneklerdir.[1]

Yeterli soğutma hızını hedefleyin

AHA çocukta en az 0,15 °C/dakika düşüşü makul kabul eder. Yoğun Bakım Tıbbı Derneği (SCCM), hedef sıcaklığa 30 dakika içinde ulaşan ve en az 0,155 °C/dakika sağlayan yöntemlerin seçilmesini önerir.[1][12]

Hava yolu, solunum ve dolaşım desteğini kesintiye uğratmayın

Hava yolu, ventilasyon, dolaşım, glukoz ve nöbetler eş zamanlı yönetilir. Oda sıcaklığındaki İV sıvı soğutmaya yardımcı olabilir; sıvı yüklenmesinden kaçınılır.[3]

Aşırı soğutmayı önleyin

AHA agresif aktif soğutmayı 38,6 °C’de sonlandırmayı makul kabul eder. RCUK agresif yöntemi 39 °C’de, tüm aktif soğutmayı 38 °C’de durdurur; yerel protokol açıkça belirlenmelidir.[1][3]

Kardiyak arrest

Standart pediatrik ileri yaşam desteğinden farkı

Standart yaklaşım	Özel durumdaki uyarlama
Geri döndürülebilir nedenler KPR sırasında araştırılır	Aktif soğutma KPR ile eş zamanlı ve kesintisiz yürütülür.
İlaç ve defibrilasyon standart Pediatrik İleri Yaşam Desteğine (PALS) göre uygulanır	Hipertermi için kanıtlanmış özel defibrilasyon veya adrenalin doz değişikliği yoktur.
Vücut sıcaklığı arrest sonrası yönetilir	Yaşamı tehdit eden hipertermide sıcaklık arrestin nedeni olabilir; nedene özgü tedavi arrest sırasında başlar.
Ateş düşürücü ilaç düşünülebilir	Isı çarpmasında antipiretikler önerilmez; fiziksel soğutma temeldir.

Dantrolen yalnız doğru endikasyonda

Dantrolen malign hiperterminin özgül tedavisidir. Çevresel veya eforla ilişkili ısı çarpmasında rutin dantrolen yararlı değildir; AHA ve SCCM tarafından önerilmez.[1][12]

Organ desteği

Soğutma tamamlandıktan sonra risk sürer

Seri glukoz, elektrolit, kan gazı, laktat, kreatinin, kreatin kinaz, karaciğer testleri, koagülasyon ve idrar çıkışı değerlendirilir.
Hipoglisemi, nöbet, rabdomiyoliz, akut böbrek hasarı, karaciğer hasarı ve yaygın damar içi pıhtılaşma açısından izlem sürdürülür.
Profilaktik antibiyotik veya profilaktik antikonvülzan rutin uygulanmaz; SCCM bunları yalnızca araştırma bağlamında değerlendirir.
RCUK tüm çocuk ısı çarpması olgularının komplikasyonlar açısından çocuk yoğun bakım ünitesine yatırılmasını önerir.

[3][12]

Kötüleşen çocuk

Sıcaklık düşerken klinik düzelmeyebilir

Bilinç durumu, kapiller geri dolum zamanı (KGDZ), nabız, kan basıncı, idrar çıkışı ve laktat seri olarak izlenir; tek sıcaklık değeri resüsitasyon yeterliliğini göstermez.
Soğutma sırasında titreme ve ajitasyon ısı üretimini artırabilir; hava yolu ve hemodinami izlenerek uygun sedasyon stratejisi belirlenir.
Sıvı tedavisi her bolus sonrası yeniden değerlendirilir; ısı çarpması kapiller kaçak ve miyokard işlev bozukluğuyla seyredebilir.
Çekirdek sıcaklık hedefe inmiş olsa bile koagülopati, karaciğer yetmezliği ve böbrek hasarı saatler içinde ilerleyebilir.

Kanıtın sınırı: AHA’nın çocuk soğutma yöntemi, hızı ve sonlandırma sıcaklığı önerileri erişkin verilerinden yapılmış çıkarımlara ve uzman görüşüne dayanır; doğrudan pediatrik soğutma hızı çalışması saptanmamıştır.[1]

Bilgiyi geri çağırma

Etkileşimli değerlendirme

Her seçeneği tıklayabilirsiniz. Seçiminize özgü gerekçe yanıtın hemen altında görünür.

Soru 1

AHA 2025’e göre yaşamı tehdit eden pediatrik hipertermide tercih edilen soğutma yöntemi hangisidir?

Soru 2

AHA’nın çocuk için makul kabul ettiği asgari soğutma hızı nedir?

Soru 3

Çevresel ısı çarpmasında dantrolen için en doğru ifade hangisidir?

Doğrulanmış kaynaklar

Hipertermi ve Isı Çarpması