30 saniyede özet

Elektrik yaralanmasının etkisi akımın türü, gerilim, temas süresi ve vücuttan izlediği yola bağlıdır. Ventriküler fibrilasyon, ventriküler taşikardi, asistoli ve nabızsız elektriksel aktivite gelişebilir. Amerikan Kalp Derneği (AHA) 2025, erişkin ve çocuk elektrik yaralanmasına bağlı kardiyak arrestte standart resüsitasyonu önerir. Yıldırımda ise spontan kardiyak ritim solunumdan önce geri dönebileceğinden ventilasyonun sürdürülmesi özellikle önemlidir.[1][14]

Arrestte fark yaratan müdahale

Akımı kesin ve güvenliği doğrulayın; ardından yüksek nitelikli kardiyopulmoner resüsitasyon (KPR), hızlı ritim analizi ve erken defibrilasyon uygulayın.

Vaka ile Öğren

Sekiz yaşındaki çocuk kopmuş elektrik kablosunun yakınında yanıtsız ve apneik bulunuyor. Kablonun hâlâ enerjili olabileceği düşünülüyor.

En uygun ilk yaklaşım hangisidir?

Olay yeri

Kurtarıcı güvenliği resüsitasyonun parçasıdır

Elektrik kaynağını kesin

Şebeke veya yüksek gerilim kaynağı yetkili kişilerce güvenli hâle getirilmeden çocuğa ya da iletken yüzeye dokunulmaz. Su ve metal ek risk oluşturabilir.[4]

Yıldırım ortamında yeniden çarpılma riskini azaltın

Çocuk ve kurtarıcılar güvenli alana taşınır. Yıldırım mağduru vücudunda artık elektrik yükü taşımaz; ortam güvenliyse dokunmak ve resüsitasyon uygulamak güvenlidir.[14]

Solunum ve dolaşımı birlikte değerlendirin

Apne veya agonal solunumda ventilasyon geciktirilmez. Nabız yoksa yüksek nitelikli KPR başlatılır; otomatik eksternal defibrilatör veya manuel defibrilatör en kısa sürede bağlanır.[1][14]

Şoklanabilir ritmi gecikmeden tedavi edin

Ventriküler fibrilasyon veya nabızsız ventriküler taşikardide standart Pediatrik İleri Yaşam Desteği (PALS) enerji ve ilaç algoritması uygulanır. Elektrik yaralanmasına özgü farklı bir defibrilasyon dozu yoktur.[1]

Eşlik eden travmayı araştırın

Kasılma veya düşmeye bağlı baş-boyun, omurga ve ekstremite travması olabilir. Travma önlemleri hava yolu, ventilasyon ve KPR’yi geciktirmez.[1]

Yanık ve sistemik hasarı değerlendirin

Küçük cilt lezyonu derin doku hasarını dışlamaz. Giriş-çıkış alanları, kompartman sendromu, rabdomiyoliz, böbrek hasarı ve miyokard etkilenmesi değerlendirilir.[1][15]

Yıldırımın özgünlüğü

Neden ters triyaj uygulanır?

Çok sayıda yıldırım mağdurunda, yaşam bulgusu veya spontan solunumu olmayan kişilere ilk önceliğin verilmesi ters triyaj olarak adlandırılır. Yıldırım sonrasında spontan kardiyak ritim geri dönebilirken solunum merkezi baskılanması sürebilir; ventilasyon sağlanmazsa ikinci kardiyak arrest gelişebilir. Bu yaklaşım elektrik şebekesi yaralanmalarına otomatik olarak genellenmez.[14]

Özellik	Şebeke elektriği	Yıldırım
Temas güvenliği	Kaynak kesilene kadar mağdur elektrik devresinin parçası olabilir	Mağdur artık yük taşımaz; güvenli ortamda temas edilebilir
Ritim / solunum	VF, VT, asistoli veya PEA gelişebilir	Kardiyak ritim solunumdan önce dönebilir; uzamış solunum desteği gerekebilir
Çoklu olay triyajı	Standart afet triyajı	Arrest veya apnesi olanlara öncelik veren ters triyaj
Doku hasarı	Derin termal ve elektriksel doku hasarı belirgin olabilir	Yüzey akımı, nörolojik ve otonom etkiler; eşlik eden künt travma olabilir

Kardiyak arrest

Standart PALS’tan farkı

Standart yaklaşım	Özel durumdaki uyarlama
Önce çocuğa ulaşılır ve değerlendirilir	Elektrik kaynağı kesilmeden temas edilmez; olay yeri güvenliği zorunludur.
Çocuk arrestlerinde şoklanabilir ritim daha az sıktır	Elektrik yaralanmasında şoklanabilir ritim olasılığı nedeniyle defibrilatör erken bağlanır.
Standart KPR süresi klinik bağlama göre değerlendirilir	Elektrik yaralanması veya yıldırıma bağlı arrestte iyi nörolojik sonuçla uzamış KPR olgu bildirimleri vardır; tek süreye dayalı erken sonlandırmadan kaçınılır.
Çoklu mağdurda yaşam bulgusu olanlara öncelik verilir	Yıldırım çoklu yaralanmasında apne veya arresti olanlara öncelik verilir.

Kanıtın sınırı: AHA, elektrik yaralanmasına özgü antiaritmik, defibrilasyon veya ilaç değişikliği için kontrollü çalışma bulunmadığını bildirir. Mevcut yaklaşım standart PALS, olgu serileri ve uzman görüşüne dayanır.[1]

Spontan dolaşım sonrası

Görünür yanığın ötesini değerlendirin

Elektrik akımı boyunca oluşan derin doku hasarı, görünür cilt lezyonundan çok daha geniş olabilir; değerlendirme yalnız yanık yüzey alanına dayandırılmamalıdır.[15]

Sürekli ritim izlemi ve 12 derivasyonlu EKG; göğüs ağrısı, bilinç kaybı, aritmi veya yüksek gerilimde miyokard hasarı değerlendirmesi yapılır.
Yanık alanı, nörovasküler durum ve kompartman basıncı seri değerlendirilir; küçük yüzey yanığı derin kas nekrozunu dışlamaz.
Kreatin kinaz, elektrolitler, böbrek işlevi ve idrar görünümü rabdomiyoliz açısından izlenir; sıvı tedavisi dolaşım ve idrar çıkışına göre bireyselleştirilir.
Kulak zarı, göz, nörolojik durum ve eşlik eden künt travma değerlendirilir; yıldırım sonrası geçici paralizi gerçek damar tıkanıklığıyla karıştırılmamalıdır.

Kötüleşen çocuk

İkincil arrest ve geç komplikasyonları önleyin

Yıldırım sonrası spontan dolaşım dönse bile apne sürebilir; yeterli spontan ventilasyon doğrulanana kadar solunum desteği kesilmez.
Tek normal EKG, bütün sistemik hasarı dışlamaz; maruziyet türü, bilinç kaybı, semptomlar ve fizik muayene izlem kararını belirler.
Hiperkalemi, ağır asidemi, rabdomiyoliz ve kompartman sendromu seri laboratuvar ve muayeneyle araştırılır.
Her defibrilasyon ve ventilasyon müdahalesinden sonra ritim, nabız, kapiller geri dolum zamanı (KGDZ), kan basıncı, oksijenasyon ve nörolojik durum yeniden değerlendirilir.

Bilgiyi geri çağırma

Etkileşimli değerlendirme

Her seçeneği tıklayabilirsiniz. Seçiminize özgü gerekçe yanıtın hemen altında görünür.

Soru 1

Elektrik yaralanmasına bağlı pediatrik kardiyak arrestte AHA 2025’in temel önerisi hangisidir?

Soru 2

Çok sayıda yıldırım mağdurunda ters triyaj ne anlama gelir?

Soru 3

Yıldırım sonrası spontan dolaşım geri dönmüş ancak çocuk apneik kalmışsa en doğru yaklaşım hangisidir?

Doğrulanmış kaynaklar

Elektrik Yaralanması ve Yıldırım