Klinik Kartlara dön
Klinik KartHızlı değerlendirmeSon güncelleme: 11 Ağustos 2026

Çocukta Solunum Sıkıntısı: Hızlı Değerlendirme

Şiddeti önce çocuğun görünümü, davranışı, konuşması, solunum işi, solunum hızı ve hava girişiyle belirleyin. Periferik oksijen satürasyonunu (SpO₂) bu klinik değerlendirmenin yerine değil, tamamlayıcısı olarak kullanın.[1][2][7]

İlk adım

Önce temassız gözlem

Şiddet göstergesi

Klinik görünüm + solunum işi

Kritik uyarı

Azalan çaba yorgunluk olabilir

İlk 30–60 saniye

Çocuğa dokunmadan önce gözlemleyin

Davranış ve pozisyon

Uyanıklık, ebeveynle etkileşim, ajitasyon, letarji, konuşma veya ağlama gücü, beslenme ve kendiliğinden aldığı pozisyon.

Solunum işi

İnterkostal, subkostal ve suprasternal çekilmeler; burun kanadı solunumu, baş sallama, inleme, paradoksal solunum.

Hız ve düzen

Dinlenirken tam bir dakika sayın; ritim, derinlik, apne, agonal solunum ve iki hemitoraksın simetrisini değerlendirin.

Uzaktan duyulan solunum sesleri

Stridor, hışıltı, inleme, horlama, öksürük ve sekresyon seslerini; sesin inspiratuvar mı ekspiratuvar mı olduğunu belirleyin.

Çocuğu rahat ettiği pozisyonda ve ebeveyninin yanında tutun. Özellikle üst hava yolu obstrüksiyonu kuşkusunda gereksiz müdahale ve ajitasyondan kaçının.[1][2]

Şiddet sınıflaması

Tek bir bulguya değil, en ağır klinik bulguya göre sınıflayın

Değerlendirme alanıHafifOrtaAğırYaşamı tehdit eden
Davranış / konuşmaUyanık; normal etkileşim ve konuşmaİrritabilite; aktivite azalması; cümlelerde kısalmaAjitasyon veya letarji; tek sözcüklerle konuşmaUykuya eğilim veya bilinç kaybı; konuşamama
Solunum işiYok veya hafif çekilmeBelirgin çekilme; burun kanadı solunumuYaygın çekilme; baş sallama, inleme veya tripod pozisyonuÇok ağır çaba ya da yorgunlukla azalan/yetersiz solunum çabası
Hız / düzenNormal veya hafif taşipneTaşipneBelirgin taşipne; düzensizleşme başlayabilirBradipne, apne, agonal solunum veya belirgin düzensizlik
Renk / dolaşımDoğal renkSoluklukBelirgin solukluk veya siyanoz; taşikardiSiyanoz; bradikardi, aritmi veya hipotansiyon

Bulgular aynı sütunda toplanmayabilir. Yönetim düzeyini, saptanan en ağır bulgu ve seri değerlendirmedeki klinik seyir belirlemelidir.[1][2]

Dinlenme solunum hızı

YaşSoluk/dakika
<1 yaş21–45
1–4 yaş16–35
5–11 yaş16–30
≥12 yaş16–25

Çocuk dinlenirken ve ağlamıyorken tam bir dakika sayın. Ateş, ağrı ve ajitasyon hızı artırabilir; tek ölçümden çok yaşa göre değer ve zaman içindeki değişim önemlidir.[1][2]

Solunum sıkıntısı ≠ solunum yetmezliği

Kompansasyonun tükenmesini tanıyın

Solunum sıkıntısında çocuk artmış solunum işiyle oksijenlenme ve ventilasyonu sürdürebilir. Solunum yetmezliğinde bu mekanizmalar yeterli değildir; oksijenlenme, ventilasyon veya her ikisi bozulur. Yorgunluk ilerledikçe çekilmelerin ve solunum hızının azalması iyileşme değil, dekompansasyon göstergesi olabilir.[6]

Hipoksemik bozulma

Siyanoz, SpO₂ düşüşü, artan oksijen gereksinimi ve oksijen desteğine yetersiz yanıt.

Ventilatuvar bozulma

Azalan bilinç, yüzeysel solunum, yetersiz göğüs hareketi, yükselen karbondioksit ve solunumsal asidoz.

Anatomik yer belirleme

Solunum sesini ve hava girişini birlikte yorumlayın

Üst hava yolu

  • İnspiratuvar stridor
  • Ses kısıklığı veya havlar tarzda öksürük
  • Suprasternal çekilme; salya akması ya da yutma güçlüğü

Alt hava yolu

  • Ekspiratuvar hışıltı
  • Uzamış ekspirasyon
  • Yaygın veya bölgesel hava girişi azalması

Akciğer parankimi

  • İnce veya kaba ral
  • İnleme ve hipoksemi
  • Bölgesel ya da yaygın solunum sesi değişikliği

Plevral / asimetrik süreç

  • Tek taraflı hava girişi azalması
  • Asimetrik göğüs hareketi
  • Trakea yer değişikliği veya ani dolaşım bozulması

Merkezî / nöromüsküler

  • Yüzeysel ve yetersiz solunum
  • Zayıf öksürük veya sekresyon temizleyememe
  • Bilinç değişikliği; solunum işinin hastalık şiddetiyle uyumsuz düşüklüğü

Bu klinik tablolar tutulum düzeyini düşündürür; tek başına özgül tanı koydurmaz. Ani başlangıç, tek taraflı bulgu, travma, yabancı cisim olasılığı ve hastanın önceki hastalıkları ayrıca değerlendirilmelidir.[1][6]

İlk destek

Değerlendirme ve tedaviyi eş zamanlı yürütün

  1. 1. Yardım ve fizyolojik izlem: Ağır veya hızla kötüleşen çocukta kıdemli hekim, anestezi ve çocuk yoğun bakım ünitesi (ÇYBÜ) desteğini erken etkinleştirin.
  2. 2. Hava yolu: Açıklığı sağlayın; uygun pozisyon verin. Yalnızca gerekli olduğunda ve güvenle yapılabiliyorsa sekresyonu aspire edin.
  3. 3. Oksijen: Solunum veya dolaşım yetmezliği bulgularında oksijeni gecikmeden başlatın. Güvenilir ölçüm elde edilince, önceden sağlıklı çocukta gerekli en düşük solunan oksijen konsantrasyonuyla SpO₂’yi %94–98 aralığında tutun; özel hastalıklarda bireysel hedef kullanın.[3]
  4. 4. Ventilasyon: Apne, agonal solunum veya yetersiz spontan solunum varsa balon-maske ventilasyonuna geçin. Nabzı bulunan çocukta dakikada 20–30 etkili soluk verin; göğüs yükselmesini doğrulayın.[5]
  5. 5. İleri destek: Başlangıç tedavisine karşın ağır solunum sıkıntısı sürüyorsa, uygun hastada yüksek akımlı nazal oksijen veya noninvaziv ventilasyon değerlendirin. Bilinç bozulması, hava yolunu koruyamama, yetersiz solunum çabası ya da ilerleyen gaz değişim bozukluğunda ileri hava yolu girişimini geciktirmeyin.[3][4]

Her girişimden sonra yeniden değerlendirin

  • Davranış, konuşma/ağlama ve ebeveynle etkileşim
  • Solunum hızı, düzeni, göğüs hareketi ve solunum işi
  • Stridor, hışıltı, ral ve iki taraflı hava girişi
  • SpO₂, verilen oksijen düzeyi ve oksijen gereksinimindeki değişim
  • Kalp hızı, nabız, KGDZ, kan basıncı ve bilinç
  • Uygulanan tedaviye klinik yanıt ve destek gereksiniminin artıp artmadığı

Kayıtta yalnız sayısal değerleri değil, kullanılan oksijen/ventilasyon desteğini ve klinik seyri de belirtin.

İzlem ve taburculuk kararı

Yatış / yakın izlem lehine

  • Orta–ağır veya ilerleyen solunum sıkıntısı
  • Oksijen ya da solunum desteği gereksinimi
  • Apne, siyanoz, bilinç değişikliği veya tükenme bulguları
  • Yetersiz beslenme/hidrasyon veya yüksek riskli ek hastalık

Taburculuk için tümü

  • Hafif ve klinik olarak kararlı görünüm
  • Oda havasında hastalığa uygun SpO₂
  • Yeterli oral alım ve bakım olanağı
  • Hastalığa özgü taburculuk ölçütleri, güvenlik ağı ve planlı izlem

Kesin yatış ve taburculuk ölçütleri; bronşiolit, astım, krup, pnömoni, yabancı cisim ve diğer nedenlere özgü kılavuzlarla belirlenmelidir.

Kaynaklar

  1. 1

    Children’s Health Queensland. Queensland Paediatric Emergency Care Skill Sheet: Respiratory Assessment, version 3. Developed March 2026.

    Temassız ve temaslı solunum değerlendirmesi, şiddet bulguları, sessiz akciğer uyarısı ve yaşa göre solunum hızı aralıkları.

    Kaynağı aç
  2. 2

    Royal Children’s Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Assessment of severity of respiratory conditions. Updated September 2024.

    Davranış, konuşma, renk, solunum hızı, solunum işi, kalp hızı ve dolaşım bulgularıyla bütüncül şiddet değerlendirmesi; oksijen satürasyonunun sınırlılıkları.

    Kaynağı aç
  3. 3

    Djakow J, Turner NMB, Skellett S, et al. European Resuscitation Council Guidelines 2025 Paediatric Life Support. Resuscitation. 2025;215:110767. doi:10.1016/j.resuscitation.2025.110767.

    Kritik hasta çocuğun erken tanınması, yapılandırılmış değerlendirme, oksijenlenme ve ventilasyon desteğinin erken sağlanması.

    Kaynağı aç
  4. 4

    Lasa JJ, Dhillon GS, Duff JP, et al. Part 8: Pediatric Advanced Life Support: 2025 American Heart Association and American Academy of Pediatrics Guidelines. Circulation. 2025;152:S479–S537. doi:10.1161/CIR.0000000000001368.

    Solunum ve dolaşım bozulmasında oksijenlenme–ventilasyon desteği, ileri hava yolu ve kardiyopulmoner kötüleşmeye yaklaşım.

    Kaynağı aç
  5. 5

    Joyner BL Jr, Dewan M, Bavare A, et al. Part 6: Pediatric Basic Life Support: 2025 American Heart Association and American Academy of Pediatrics Guidelines. Circulation. 2025;152:S424–S447. doi:10.1161/CIR.0000000000001370.

    Nabzı bulunan ancak solunumu yetersiz çocukta kurtarıcı soluklar ve solunumsal nedenli kardiyak arrestin önlenmesine ilişkin öneriler.

    Kaynağı aç
  6. 6

    Panetti B, Bucci I, Di Ludovico A, et al. Acute Respiratory Failure in Children: A Clinical Update on Diagnosis. Children. 2024;11:1232. doi:10.3390/children11101232.

    Pediatrik akut solunum yetmezliğinin klinik tanısı; hipoksemik ve hiperkapnik bozulma, kan gazı ve solunum izleminin birlikte yorumlanması.

    Kaynağı aç
  7. 7

    Ruppel H, Makeneni S, Faerber J, et al. Evaluating the Accuracy of Pulse Oximetry in Children According to Race. JAMA Pediatr. 2023;177:540–543. doi:10.1001/jamapediatrics.2023.0017.

    Çocuklarda periferik oksijen satürasyonu ile arteriyel oksijen satürasyonu arasındaki uyumsuzluk ve gizli hipoksemi olasılığı.

    Kaynağı aç

Sorumluluk sınırı: Bu kart çocukta solunum sıkıntısının hızlı değerlendirilmesine destek sağlar; hastalığa özgü tedavi kılavuzunun, kurum protokolünün ve hasta başındaki uzman klinik kararın yerine geçmez.